Grenzen aan het recht

Juli 1990: Walter Sedlmayer, een Beierse acteur, wordt op 64-jarige leeftijd vermoord. Op 21 mei 1993 oordeelt het hof dat Wolfgang W. en Manfred  L. schuldig zijn: beiden worden tot levenslang veroordeeld. Respectievelijk in 2007 en 2008 komen de twee vrij.

Nu willen ze ook hun privacy terug. Zo eist A. Stopp, hun advocaat, dat de namen van zijn twee cliënten uit de media verdwijnen. Meer bepaald uit de Engelstalige versie van het Wikipedia-artikel over de vermoorde Sedlmayer. Daarnaast claimt Stopp een schadevergoeding van Wikimedia Founcation Inc. (de organisatie achter o.a. de online encyclopedie Wikipedia die voor iedereen met een internetconnectie toegankelijk is) voor de imagoschade die het duo opgelopen zou hebben. In de Duitstalige versie van het Wikipedia-artikel vind je hun namen al niet meer terug. “Eens een misdadiger zijn straf heeft uitgezeten, heeft ook hij weer recht op de nodige privacy”, zo stelt het Duitse recht. En hier kwam de Duitse versie van Wikipedia aan tegemoet. Dit strookt echter niet met de Amerikaanse gebruiken: Amendement I uit de Grondwet van de VS stelt de “freedom of speech” boven alles. Toegeven aan de eis van A. Stopp, druist regelrecht in tegen de hang naar een zo volledig mogelijke vrijheid van meningsuiting. Het zou de ondermijning betekenen van dit basisrecht.

Hoe moet het nu verder? Kan/mag het Duitse recht tot in de States reiken om “zijn burgers” te (be)dienen? Volgens EFF (de Electronic Frontier Foundation) is dit uit den boze: “A foreign power should not be able to censor publications in the United States, regardless of whether doing so suits the country’s domestic law.” Als de censuurmaatregels van elke jurisdictie gelden voor alle publicaties op het internet, gaat de waarde van dit globale netwerk verloren. De restrictieve reglementen in bepaalde landen zouden niet enkel de berichtgeving in eigen land, maar ook de wereldwijde kennisverspreiding gijzelen.

Als een iets duidelijk is, is het wel dat deze situatie niet als een geïsoleerd geval bekeken mag worden. De delicate kwestie rond privacy is onvermijdelijk een verhaal met twee kanten: privacy verdient inderdaad bescherming. Maar tot op welke hoogte? Daarnaast zijn er de botsingen tussen verschillende nationale wetgevingen: in het hedendaagse internettijdperk lijken die onvermijdelijk . Zelfs de wetgeving binnen één land kan voor problemen zorgen. Denk bijvoorbeeld aan de problematiek die archieven kunnen stellen: brengt de bepaling dat Duitse misdadigers hun recht op privacy herwinnen eens ze hun straf hebben uitgezeten, met zich mee dat hun namen ook uit alle online archieven verwijderd moeten worden? Indertijd rechtmatig gebruikt, maar wat na de invrijheidsstelling?

De media spurten weg van de regelgeving zoals Bolt van zijn concurrenten. Gemakkelijke beeldspraak, inderdaad. Maar net als elke vergelijking loopt (of spurt) ook deze lichtjes mank: we mogen de media niet tegenover de regelgeving plaatsen zoals Bolt tegenover zijn concurrenten. Media en wetgeving moeten juist collegiaal hand in hand gaan. De ene partij kan niet zonder de andere. Dus moeten we, in de mate van het mogelijke, naar een harmonisatie tussen de twee streven. Zeg wel streven: het ziet er immers naar uit dat, de technologische evoluties indachtig, de media meestal enkele lengtes voorsprong zullen hebben. Alleen via open en tijdig overleg kunnen we proberen die kloof zo klein mogelijk te houden/maken. We owe it to democracy.

Om af te sluiten nog dit: neem even een kijkje naar het Nederlandstalige Wikipedia-artikel over Sedlmayr … Is het Nederlands taalgebied te klein? Wordt er verondersteld dat mensen er discreter omgaan met de persoonlijke levenssfeer? Volgt er misschien nog een klacht tegen de Nederlandstalige versie van Wikipedia? Of is ook dit gewoon een voorbeeld van de moeilijkheden die het grenzeloze internettijdperk met zich meebrengen?