De waakhond: met uitsterven bedreigd!

 

Bark bark, Tiger is hot news!

Wie domineerde het nieuws de afgelopen weken? Op een moment waarop VS-president Obama aankondigt 30.000 extra manschappen naar Afghanistan te sturen en de NAVO-top (aangevuld met niet-NAVO-leden) druk overlegt hoe de Europese bijdrage in “the War on Terror” er uit moet gaan zien, haalt levende golflegende Tiger Woods wereldwijd de frontpagina’s. Van “Sportnieuws” via “Buitenlandnieuws” naar frontpaginamateriaal. Bedreigen Tigers slippertjes dan het wel en wee van de wereld?

De vaststelling dat Woods’ affaires (*) op een gegeven moment de beslissingen rond de oorlog in Afghanistan (**) overschaduwden, moet een rechtgeaarde wereldburger met de nodige huiver opgezadeld hebben. Maar momenteel is zelfs van overschaduwing geen sprake meer: (vermeende) maîtresses van ‘s werelds beste golfer komen dagelijks aan het woord in de media, op de tussenstand rond Afghanistan is het hoogst waarschijnlijk wachten tot de conferentie (Londen) van 28 januari.

Logisch?

Dat dag in dag uit over Afghanistan berichten onmogelijk is voor de doorsnee media, mag duidelijk zijn. Tussen de NAVO-top van begin december 2009 (04/12/2009) en de belegde conferentie in Londen begin volgend jaar (28/01/2010), ligt heel wat tijd. Die periode volledig opvullen met duiding, interviews, beperkte nationale of internationale doorbraken, … is enkel weggelegd voor de gespecialiseerde pers. Ruimte is nu eenmaal beperkt, dus moeten “gewone” media moeten daar spaarzaam mee omgaan.  Er beweegt immers heel wat op de internationale scène.

Beweging genoeg

De voorbije dagen konden we lezen dat die bewering ook opgaat voor Tiger Woods: de man bleek in zijn leven al meer ‘bewogen’ te hebben dan de gemiddelde gezonde mens. Zijn slippertjes zijn ondertussen niet meer op twee handen te tellen. Bye bye, family man image! Smullen geblazen voor de tabloids.

Maar wat zien we? Ook de zogenaamde kwaliteitsmedia (***) verliezen zich in een overmatige rapportering van wat, globaal gezien, niet meer dan een fait divers is. Woods is wel een uitermate bekend publiek figuur, en de levensloop van de topgolfer zal zeker zijn invloed uitoefenen op de fanatieke aanhang. Maar dat de nieuwswaarde van dit weetje die van de klimaattop in Kopenhagen en de oorlog in Afghanistan overstijgt, is ronduit zorgwekkend. (De discussie over het respect voor Woods’ privacy, raak ik hier zelfs niet aan. Maar het weze duidelijk dat er iets niet klopt aan het publiekelijk geroddel over dit familiedrama. Meer hierover in The Guardian van 11/12/2009. (****))

Human interest

Hoewel onthutsend, is bovenstaande vaststelling niet verrassend. Bezoek bij wijze van oefening eens de website van De Standaard. Bovenaan rechts op de frontpagina kan je kiezen uit de rubrieken “Meest aangeraden”, “Meest recent” en “Meest gelezen”. Als je een week aan een stuk de top 5 van die laatste categorie bekijkt, zie je dat het publiek onmiskenbaar een voorliefde heeft voor human-interestnieuws. Ook die mensen die naar de site van een “kwaliteitskrant” als De Standaard surfen. (Het doel van de rubriek “Meest aangeraden” ontgaat me helaas wel: gaat het om het imago dat DS wil blijven uitstralen? Moeten deze aanraders het beeld van “serieus dagblad” rechthouden? Maar wat dan met de vaststelling dat ook in deze top 5 steeds vaker leuke weetjes over de laatste Miss World binnensluipen?) 

Als je die voorkeur voor human-interestnieuws koppelt aan het gegeven dat redacties almaar meer geconfronteerd worden met de verkoopcijfers van hun product, is de analyse snel gemaakt: media moeten opbrengen, en de beste manier om te verkopen is zich aanpassen aan de wensen van het publiek. Zo’n inderhaast getrokken conclusie houdt echter gevaren in. Je gaat bijvoorbeeld voorbij aan de kwestie van de kip en het ei. Misschien hebben media hun aanbod celebrity- en showbizznieuws eerst verhoogd (in de veronderstelling dat de massa dit wilde), en zijn de lezers/kijkers hier na verloop van tijd in meegegaan? Moeilijk uit te maken.

Daarnaast impliceert het andere scenario, waar de smaak van het volk “eerst” komt, niet dat de pers hier zomaar in moet meestappen. Media worden verondersteld de functie van vierde macht te vervullen. Ze moeten de politiek (en ruimer de samenleving) kritisch onder het licht houden, en op die manier de democratie verzekeren. Zeker de kwaliteitskranten -en bladen mogen deze opdracht niet verwaarlozen. (Voor randnieuws zijn er al voldoende tabloids en populaire kranten.) Maar als een waakhond blaft voor elke dooie mus die hij ziet liggen, wordt zijn baasje heel snel doof …

Inspanningen

Helaas blijft kritiek leveren gemakkelijker dan met oplossingen voor de dag komen. Als je werkgever je aan de start van het kalenderjaar oplegt die cijfers te halen “of anders …”, moet je het met die realiteit doen. Er zomaar je laars aan lappen en het budget aan dure onderzoeksjournalistiek en buitenlandcorrespondenten opsouperen, kost je hoogst waarschijnlijk je job. Een uitkomst is dan ook pas mogelijk mits de hoge mediabonzen inspanningen leveren om de oudste functie van de pers in ere te herstellen. Media moeten opnieuw méér dan handelswaar worden.

Links:

(*) Meer over Tiger Woods’ affaires

(**) Meer over de kwestie Afghanistan

(***) Meer over “kwaliteitsmedia in Vlaanderen”: met uitsterven bedreigd?

(****) ‘Grenzen aan het recht’, blogbericht over privacy